Bạn đang ngồi cùng với đội của mình. Còn 3 tiếng nữa là tới giờ phát sóng chương trình. Nội dung của câu truyện về 1 bà nội trợ vùng ngoại ô đang hồi tưởng cảm giác cận kề cái chết – điều đã thay đổi cuộc đời cô ấy 30 năm trước.

Cốt truyện rất hay. Thế nhưng cô ấy lại mất tới hơn 3 phút để kể lại. Đoán xem ai sẽ xem tận 3 phút để xem 1 người phụ nữ ngồi trên 1 chiếc ghế màu xám đơn điệu nào! Chính xác. Chả ai đủ kiên nhẫn cả. Mọi thứ xung quanh chỉ là 1 khoảng không trống rỗng như chiếc ví của bạn, được lấp đầy bởi 1 loạt câu hỏi mà rất nhiều người dựng tự hỏi: “ Làm thế quái nào để lấp đi khoảng trống trên”

Tôi từng là biên tập cho 1 vài chương trình phát sóng trên truyền hình. Tôi có thể kể cho bạn những hạn chế của hầu hết các chương trình truyền hình – đó là sự khó khăn trong việc kể lại 1 câu chuyện cá nhân trong hơn 3 phút. 3 phút đó thực sự dài vô tận và bạn thực sự không muốn thứ duy nhất trong khoảng không vô tận là 1 người nào đó ngồi ghế và kể chuyện, cho dù câu chuyện hay khách mời có thú vị tới mấy. Và việc khán giả chuyển kênh là điều CHẮC CHẮN.

Hầu hết những khách mời đều kể những câu chuyện rất dài. Và trong câu chuyện sẽ xuất hiện những đoạn như “ahhh” “uhmm”,… những đoạn nghỉ. Trong phần lớn những trường hợp đó bạn cần xử lý sao cho câu chuyện họ kể có sự mạch lạc, liên kết và cô đọng hơn.

Công việc của người dựng trong hầu hết mọi chương trình – làm đẹp nhất có thể cho khách mời phỏng vấn!

Trong bài viết này, tôi sẽ chỉ cho các bạn những kỹ thuật, công cụ cũng như 1 vài mẹo vặt để thay đổi cách dựng khi kể 1 câu chuyện bằng hình ảnh hấp dẫn hơn. Nếu có thời gian, bạn có thể sẽ có những kinh nghiệm để tự quay, chụp thêm các tư liệu cho câu chuyện. Và đừng ngại nếu như bạn ko có quá nhiều kỹ năng trong việc quay chụp, vì những mẹo sau sẽ giúp bạn. Ngoài ra cũng không cần quá nhiều dụng cụ chuyên nghiệp, đôi khi bạn chỉ cần 1 chiếc I-phone để quay và điều chỉnh ngay trên điện thoại. Cuối cùng là việc xâu chuỗi những đoạn rời rạc của câu chuyện 1 cách liền mạch

  1. Hiệu ứng/ Hình ảnh tự nhiên

Khi khách mời của bạn đang nhớ lại những ký ức trong quá khứ, những đoạn phim về môi trường, không gian về nơi câu chuyện được nhắc tới thực sự hiệu quả trong việc chuyển tải tới người xem. Những thứ như lá bay, tòa nhà, bầu trời là những cảnh có thể khơi gợi cảm xúc cho khán giả. Các hiệu ứng đó thường được tăng hoặc giảm tùy vào tốc độ của bối cảnh. Thay đổi cách kể về những câu chuyện ví dụ như:

  • Câu chuyện buồn: cảnh mưa rơi, lá rơi,…
  • Câu chuyện hạnh phúc: nắng,…

Các hiệu ứng làm mờ hay đơn giản là cắt hầu hết sẽ dựa vào cảm xúc bạn đang cố chuyển tải. Cách điệu trực quan cũng thường được sẽ dụng để gia tăng về mặt cảm xúc. Bạn cũng có thể thay đổi màu của footage thành đen trắng hoặc tăng màu tùy vào cảm xúc.

1 cách thay đổi cảm xúc khác đó là việc “kết hợp” bằng screen or multiply. Điều này có thể thực hiện bằng cách chồng các các layer “kết hợp” lên trên footage hoặc đoạn kể của khách mời phỏng vấn. Hầu hết các công cụ đều có khả năng tăng/ giảm cảm xúc, thế nhưng bạn cần phải tìm hiểu về nó nhiều hơn. Điều này giúp kết nối các footage với câu chuyện của khách mời để khán giả có thể hiểu hơn về câu chuyện.

Có những footage từng được tôi quay lại không liên quan tới câu chuyện, nhưng lại có thể sử dụng rất hợp trong hoàn cảnh câu chuyện được nhắc tới (Đây là lý do nên quay mọi thứ có thể và lưu trữ chúng. Biết đâu có thể bạn sẽ dùng được trong hoàn cảnh nào đó)

Từ giây :13 tới :56 , người phụ nữ đã kể lại việc cô bị bắt làm con tin trong quán bar. Các cảnh footage ở quán bar đã được xử lý để tạo cảm giác tối tăm, u ám. Một số hiệu ứng như làm nhòe, đen trắng cho tới cảnh nhà hàng vắng (thể hiện không gian, thời gian nơi sự việc diễn ra) đã đem lại những hiệu quả nhất định. Cần nói thêm rằng trong 1 số trường hợp, nếu đó là 1 sự kiện không được “tốt đẹp” cho lắm thì tốt nhất bạn nên để footage càng trìu tượng càng tốt để mọi người không nhận ra chính xác địa điểm.
  1. Tạo cảm xúc qua âm thanh

Khi nói tới cảm xúc thì âm thanh là 1 trong các nhân tố quan trọng. Bạn hãy tưởng tượng tới những âm thanh đã xuất hiện trong sự việc được miêu tả trong câu chuyện của người được phỏng vấn. Trong câu chuyện họ có nhắc tới cái hồ yên ắng – hãy thử thêm tiếng nước trong hồ vào. Khi liên tưởng tới sự kiện về lốc xoáy – hãy thêm các hiệu ứng âm thanh như tiếng gió mạnh, tiếng phá hủy bởi gió,… Có rất nhiều lựa chọn cho âm nhạc, vậy nên bạn phải chọn nhạc tùy vào hoàn cảnh, cảm xúc của câu chuyện. Hãy tìm các điểm ngắt của đoạn phỏng vấn. Bạn sẽ tìm thấy các điểm nghỉ phù hợp để chèn nhạc/ hiệu ứng âm thanh.

Từ 1:00 tới 1:30 trong 1 đoạn trích từ Man on Wire (người đi trên dây), Phillipe Petit thể hiện đi trên dây giữa toà Twin Towers. Khi bắt đầu bước đi, các hiệu ứng âm thanh như tiếng gió, tiếng chim kêu giúp chúng ta trải nghiệm 1 phần cảm giác của anh ấy. Bạn có thể để ý thấy các tín hiệu của hiệu ứng âm thanh xuất hiện qua lời thoại: “Something… called me upon that cable” (Có gì đó… thôi thúc gọi tôi từ sợi dây cáp ấy) – Đó là 1 lời giới thiệu “calling” (gọi) của hiệu ứng âm thanh. Theo thời gian, bạn sẽ có được kỹ năng hiểu được người trả lời phỏng vấn “thúc giục” bạn làm gì.

  1. Những cách sáng tạo khi sử dụng ảnh tĩnh

Đôi lúc bạn sẽ gặp những trường hợp cần những cảnh thay thế. Vậy nhưng các nguyên liệu bạn có thì không hẳn những gì bạn cần hoặc đơn giản là không đủ. Ví dụ như những tư liệu lịch sử thời chưa có máy quay. Bạn sẽ chỉ có thể sử dụng những ảnh tĩnh – và đó chính là vấn đề.

Nếu như người phỏng vấn kể về thời niên thiếu (10 – 16 tuổi) của họ, bạn không nhất thiết phải tìm đúng bức ảnh của thời gian đó. Khán giả dễ dàng bỏ qua những điều đó. Bạn hoàn toàn có thể sử dụng những bức ảnh vào khoảng gần thời điểm đó ( 20 – 25 tuổi).

Bằng việc sử dụng những công cụ đơn giản, bạn có thể điều chỉnh như phóng to vào sát đôi mắt trong bức ảnh. Theo bản năng người xem tập trung nhìn vào phần mắt. Điều này có thể che đi rất nhiều lỗi trong tư liệu như sai thời điểm, không gian,… Cố gắng kiếm những tư liệu có độ phân giải tốt nhất có thể vì khi phóng to sẽ giảm chất lượng hình ảnh.

Ngoài ra, bạn sẽ gặp những trường hợp như cực thiếu về tư liệu và không thể đủ để bù đắp cho thời lượng.

Từ 2:00 tới 4:00 của clip trên, chúng ta có thể thấy những mẫu bikini đầu tiên được thiết kế. 1 hình ảnh tư liệu được dùng đi dùng lại nhiều lần. Thế nhưng bằng cách thay đổi mầu sắc, thay đổi cách chuyển động (kéo, đẩy, lia máy, xử lý 3D) và rất nhiều góc nổi bật, chi tiết của hình ảnh. Vấn đề về hạn chế trong tư liệu đã được giải quyết tạm thời.

Luyện tập việc thay đổi góc nhìn máy sẽ tạo ra nhiều cảnh hơn. Tương tự với việc làm nổi bận các chi tiết, tính năng cũng sẽ cho hiệu ứng tương tự. Thu nhỏ dần ra giúp tạo cái nhìn toàn cảnh vật thể. Việc sử dụng liên tục 1 vài chuyển động sẽ khiến khán giả nhanh chán (vậy nên ĐỪNG LƯỜI). Nếu bạn không thể tìm được ảnh tư liệu có chất lượng cao hoặc cần có 1 tấm nền phía sau. Sử dụng ảnh tư liệu chất lượng thấp bằng cách lặp lại hoặc làm mờ,… sẽ giải quyết được vấn đề trên. Bạn có thể thấy video trên đã dùng 1 số thủ thuật trên để giải quyết vấn đề tư liệu.

  1. Tạo các góc máy mới

Ở những chương trình được đầu tư ngân sách hơn, bạn thường được trang bị nhiều góc máy hơn cho buổi phỏng vấn. Trong trường hợp này bạn có thể sử dụng góc máy 2 (hoặc 3 hoặc nhiều hơn thế) để che đi các điểm cắt. Bạn sẽ không nhất thiết phải dùng tới quá nhiều kỹ thuật nói trên, thế nhưng vẫn tốt hơn nếu như bạn có dùng.

Thế nhưng nếu không có nhiều hơn 1 góc quay thì sao? Đen đủi? Thực tế thì không cần thiết

Những chuẩn mực đã xuất hiện từ thời đồ đá rồi! Đó là thời kỳ hoàng kim của 720 và 480 pixels. Wew nhưng thời đó tệ vãi! Biết sao không? Bởi việc phóng to hình ảnh hơn 20% thực sự gây khó khăn cho các hệ thống chỉnh sửa.

Rất may chúng ta đã thoát khỏi kỷ nguyên đen tối ấy! 2k, 4k, 6k, 8k giờ đang làm chủ cuộc chơi. 1 góc máy quay có thể chia làm 2 (thậm chí 3 nếu ở độ phân giải 6k trở lên). Nếu như bạn chỉnh sửa cho các website, nơi 720p vẫn còn phổ biến thì 1080 vẫn có thể đẩy lên được. Trong trường hợp tệ nhất, nơi chất lượng hình ảnh phù hợp với timeline, tôi có thể phóng to hình ảnh tới 50% mà không hoặc hầu như không mất 1 chút chất lượng nào!

Quay ở độ phân giải cao hơn giúp việc thay đổi kích thước không bị mất chất lượng. 1 góc máy quay khi đó có thể thành 2 (1 góc quay rộng và 1 góc trung)

Công nghệ hiện tại giúp chúng ta thực hiện điều này dễ dàng. Việc thay đổi kích cỡ này tốt nhất nên làm khi máy không di chuyển. Thay đổi cách suy nghĩ của bạn từ 1 người dựng sang 1 đạo diễn và tạo ra những chuyển động của riêng mình bằng cách sử dụng các hiệu ứng trong phần mềm.

Hãy lắng nghe giọng điệu trong lời nói của người trả lời phỏng vấn.
Điều đó giúp bạn thay đổi các góc máy 1 cách hợp lý

Video trên là trích đoạn của chương trình Dr. Phil. Câu chuyện nói về người con trai hư hỏng của 1 cặp vợ chồng, hãy để ý những cú máy quay về đôi vợ chồng. Bạn sẽ thấy máy quay hơi di chuyển nhẹ vào gần. Đó là 1 điều tinh tế và thực sự hiệu quả.

  1. Sáng tạo với video có sẵn

Các gói footage mua trên mạng thường rất đặc biệt và có thể khiến bạn ngạc nhiên: “Ồ. Nó hợp này”. Và sẽ càng phát huy tác dụng khi sử dụng thêm các kỹ thuật. Chỉ cần tìm trên Google chưa tới 5p bạn đã có thể tìm được 1 rổ những tư liệu mà mình cần.

Vậy làm cách nào để tìm ra những thức bạn cần? Đơn giản là nhờ kỹ năng tìm kiếm và 1 chút “nhân phẩm” của bạn. Những footage cho bạn góc nhìn từ người kể chuyện (POV) thực sự hiệu quả cho những đoạn hồi tưởng hơn là những footage quay chung chung.

https://www.thirteen.org/programs/frontline/frontline-the-man-who-knew/

Trong tập “Người đàn ông đã biết quá nhiều” 1 tập của Frontline. Từ 2:55 tới 3:40, người kể miêu tả việc điệp viên John O’Neil tới văn phòng của anh ấy vào ban đêm. Vì đây là chương trình được đầu tư nên có thể đó không phải tư liệu chùa mua trên mạng, vậy hiệu quả gần như giống nhau. Tất cả những góc máy đều được thể hiện qua góc nhìn của người kể. Các cảnh quay di chuyển,.. hầu như có thể tìm thấy trên các trang bán footage, đều để miêu tả việc di chuyển của nhân vật từ A tới B.

  1. Màu chủ đạo

Hầu hết các chương trình chỉnh sửa đều có thể chỉnh sửa màu theo ý bạn. Hầu hết các trailer phim thường để các điểm bắt đầu và kết thúc 1 thời điểm bằng cách cho đen dần màn hình (fade to black). Các cảnh chuyển sang tối hoặc tối đều hiệu quả trong việc kể lại những câu chuyện buồn hoặc ảm đạm. Các chuyển cảnh sang sáng thì thường miêu tả những cảm xúc nhẹ nhàng hơn. Kết hợp cùng với âm nhạc, bạn có thể nâng cảm xúc của cuộc phỏng vấn lên cao hơn và che đi những điểm cắt dễ dàng hơn.

https://www.doctoroz.com/episode/rethinking-death-have-we-been-doing-it-all-wrong

Trong chương trình Dr. Oz từ 0:48 tới 2:24, người phụ nữ chia sẻ về cảm giác cận kề cái chết của mình. Có rất nhiều đoạn đã chuyển đen, trắng hoặc trải màu (gradients). Chủ đề về cái chết được thể hiện bằng màu đen, đơn điệu, trang trọng cùng với phần chữ kiểu tâm linh và đặc biệt: người dựng đủ giỏi để kết hợp tất cả những điều này lại!

  1. Trần trụi nhất có thể

6 lời khuyên trên thực sự rất hữu ích. Thế nhưng bạn sẽ mắc 1 lỗi nghiêm trọng nếu sử dụng nó quá đà.

  • NGHỆ THUẬT KHÔNG ĐƯỢC LÀ ẢNH TRĂNG LỪA DỐI

Bạn có 1 khách mời phỏng vấn đang kể 1 câu chuyện rất quấn hút, sẽ có những lúc người đó kể về những câu chuyện xúc động hoặc tình cảm; cũng có lúc họ sẽ kể những câu chuyện cười hoặc vui tươi.

Những khoảng khắc này rất quý giá và hấp dẫn. Khán giả sẽ muốn nhìn thấy những cử chỉ khuôn mặt của người kể chuyện hoăc đôi mắt của họ trong nhưng khoảnh khắc đó. Việc của chúng ta là bắt trọn những khoảnh khắc đó. Và đặc biệt: để nó TRẦN TRỤI – thay đổi, thêm thắt, footage,… DỪNG. Đừng bao giờ để đánh mất những khoảnh khắc vàng đó. Bởi đó chính là đích đến của mọi người chỉnh sửa video – mang lại cảm xúc cho khán giả.

Lời kết

Vậy là có khoảng 7 phương pháp để giúp câu chuyện và cảm xúc trong video của bạn được cải thiện. Hãy sử dụng những biện pháp trên để giúp video của bạn trở nên chuyên nghiệp hơn bao giờ hết!

Thanks!
Biên dịch: Longly
Sưu tầm & biên soạn : Vejobs
VEJOBS – SÁNG TẠO KHÔNG GIỚI HẠN

KHÓA HỌC VIDEO EDITOR

Leave a comment