Ngành điện ảnh chưa bao giờ thiếu những phân cảnh hành động giật gân khiến chúng ta không khỏi rùng mình thốt lên: “Đỉnh vãi..”. Từ siêu anh hùng, điệp viên, rô bốt,… mọi cảnh đều được thiết kế để làm ta hồi hộp, phấn khích.

Trên thực tế có rất nhiều cảnh hành động TỐT. Thế nhưng những phân cảnh mang tính KINH ĐIỂN lại rất hiếm.

Để tạo nên những phân cảnh đáng nhớ (biên kịch, đạo diễn, quay phim, đạo diễn hành động, diễn viên) thì người dựng là 1 trong những thành phần không thể thiếu để tạo ra phân cảnh hay.

Nếu họ sử dụng đúng kỹ thuật.

Việc xây dựng 1 cảnh hành động cần sự phối hợp giữa kỹ năng, kinh nghiệm,.. thực tế sẽ có 1 vài kỹ thuật đáng tin tưởng để người dựng có thể để lại dấu ấn trong phim. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu qua 5 trong số những kỹ thuật sử dựng trong lý thuyết và thực tiễn nhé!


1. Cắt cảnh tới khuôn mặt nhân vật

Nhân vật – những diễn viên trong vai họ là 1 nhân tố ẩn liên kết những cảnh hành động trong phim lại. Có thể điểm lại 1 số đoạn phim kinh điển như cảnh truy đuổi trong Raiders of Lost Ark, cảnh trận chiến Helm’sDeep trong Chúa nhẫn: Hai tòa tháp (The Lord of the Rings: The two Towers) hay cảnh đánh nhau trong Inception. Hãy tưởng tượng bạn được dựng lại những phân cảnh đó mà không có bất cứ cảnh hay góc nào về khuôn mặt nhân vật chính. Tất nhiên là cảnh hành động thì vẫn có, thế nhưng có gì đó thiếu thiếu.

Một người dựng luôn tự hiểu về giá trị của 1 cảnh quay biểu cảm hay cảnh cận khuôn mặt diễn viên. Mọi cử chỉ, biểu cảm cảm xúc, cái nhìn đều dẫn dắt người xem theo mạch phim. Giúp khán giả hiểu điều gì đang – sẽ xảy ra, với ai, phương hướng từ đâu. Sử dựng cảnh cận và trung trong phân cảnh hành động sẽ có hiệu quả hơn khi được thực hiện đúng.

Nhìn thấy những biểu cảm đau đớn của diễn viên sau khi bị đám, hay thót tim khi chiếc xe xuyên qua 1 góc hẹp nhắc chúng ta nhớ về những trạng thái của con người – bất kể hành động đó có siêu phàm đến mấy

CGI hay các hiệu ứng sẽ không phải thứ khiến cảnh hành động thật nhất. Chính yếu tố về con người hay cảm xúc là điều tạo nên sự chân thật cho cảnh quay, nó khiến chúng ta dừng hoài nghi và suy nghĩ về tính chân thật của cảnh. Khi người dựng làm được điều này, nó giúp người xem tập trung vào cảm xúc của nhân vật.

Thực tiễn:

MISSION IMPOSSIBLE _ FALLOUT

Dựa vào các hành động: đấm, đá hay cảnh đánh nhau trong phòng vệ sinh ở phần mới nhất Mission: Impossible – đây là những cảnh hành động thực sự cuốn hút người xem. Điều làm nên thành công của cảnh này chính là sự lo lắng và tức giận (cảm xúc) chúng ta có thể nhìn thấy khi máy quay tập trung vào khuôn mặt của diễn viên.

Cảnh hành động bắt đầu khi Lark (Liang Yang) tỉnh dậy. Eddie Hamilton – người dựng đã ngay lập tức đổi sang cảnh khuôn mặt lo lắng của Ethan Hunt khi nhận ra điều này với biểu cảm: “Thôi xong rồi!!!”. Cách dựng trên tạo sự tò mò từ biểu cảm từ sự lo lắng của Ethan, khiến khán giả đặt câu hỏi: Chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Trong cảnh này, Hamilton đi đường quyền nhằm triệt hạ Hunt và August Walker (Henry Cavill) khi 2 người đó định hạ gục anh. Khi Cavill bị đấm trúng cổ họng, mắt diễn viên trợn trừng đau đớn – điều này khiến khán giả gần như cảm nhận ngay: “ui đau vãi…”sau đòn đánh. Ngoài ra khán giả có thể biết rằng nhân vật chính sẽ gặp rắc rối lớn!

< Nhìn là thấy đau rồi >

Sau khi Walker bị hạ gục, người dựng đã chuyển cảnh sang Hunt – kiệt sức và trống gối (biểu cảm bất lực) – góc máy cho chúng ta thấy tình huống từ: “khá tệ” sang “liệu chúng ta thắng nổi không vậy?”

Hiệu quả của chuyển cảnh sang khuôn mặt diễn viên không phải là ngẫu nhiên, mà nó là bởi người dựng đã tập trung vào yếu tố con người khiến chúng ta nhập tâm vào hoàn cảnh hơn.


2. Cắt giữa hành động

Hành động không chỉ để xem mà còn để cảm nhận. Và không chỉ cảm nhận ở khía cảnh cảm xúc con người như phía trên. Những cảnh hành động hay luôn có 1 dạng năng lượng động học có thể truyền qua màn ảnh tới người xem.

Thông thường, năng lượng đến từ chuyển động của các vật thể trong cảnh, đặc biệt là các hành động: cú đấm đang văng tới, oto trượt qua góc, cơ thể né trnahs vụ nổ. Người dựng có thể làm nổi bật năng lượng đó bằng việc cắt giữa các chuyển động.

Trong 1 trận chiến tay đôi, khi cú đấm chạm tới mặt của nhân vật [ CẮT ]. Khi cánh tay rút ra khẩu súng [ CẮT ]. Khi tay lái cua hết sang trái khi bị truy đuổi [ CẮT ]. Nối tiếp những lát cắt đó là 1 chuyển động khác (thường là góc máy khác), những chuỗi hành động này giúp tạo ra 1 loại động năng. Hành động diễn ra theo nhịp giống như giai điệu của 1 bài nhạc. Nó cho ta cảm nhận được tình huống trong phim, biến hành động thành cảm giác.

Thực tiễn:

HAYWIRE

Không hề có nhạc lồng trong cảnh tay đôi giữa Gina Carano và Michael Fassbender trong phim Steven Soderbergh’s Haywire. Nhưng nhờ cách cắt chúng ta có thể cảm nhận được nhịp điệu. Điệu nhảy tango, sex, đối kháng MMA tạo ra động lực và được cường hóa bởi Soderbergh sử dụng kỹ thuật cắt giữa hành động. Giữa cảnh quay dài tầm 10 giây, người dựng đã sử dụng 1 góc quay khác của cú đấm, đá để tăng ấn tượng về tốc độ cũng như bạo lực trong cảnh đối kháng.

Thế nhưng Soderbergh còn sáng tạo thêm trong kỹ thuật này – không chỉ tăng động lượng trong cảnh đánh nhau mà còn phản ảnh chính xác về cuộc chiến.

Ví dụ như khi Carano ném Fassbender qua ghế, tốc độ hồi phục của anh chàng được tăng lên nhờ khung hình riêng và chuyển lại cảnh đối kháng. Ngoài ra có những đoạn được chỉnh sửa giúp khán giả thấy được diễn biến của trận đấu, như khi Carano hồi phục sau khi bị đập vào giá kính. Ngay sau đó, chúng ta thấy cảnh cắt qua đoạn đánh trả của cô ấy, khiến khán giả hiểu rõ tốc độ giành lại quyền kiểm soát của cô ấy.

Ở trình độ “pro” thì việc cắt giữa chuyển động thực sự có thể tạo nên sự liên kết giữa hình thức và nội dung của 1 chuỗi hành động tốt nhất (hoặc ổn nhất có thể).


3. Bảo toàn không gian, thời gian

Một trong những công việc của người dựng – đưa thông tin trực quan cho khán giả. Những hình ảnh đó phải được xử lý ra sao để truyền tải được ý nghĩa mà người xem có thể hiểu được. Khán giả càng hiểu hơn tình tiết phim thì họ càng chìm đắm trong nó. Và – điều tạo nên thành công cho 1 cảnh đối kháng phụ thuộc nhiều vào không gian.

Khán giả cần hình dung rõ không gian cảnh hành động đang – sẽ diễn ra. Những nhát cắt ban đầu cần thể hiện rõ địa điểm của cảnh, sau đó cân đối giữa các cảnh để khán giả hiểu rõ về không gian. Người xem sẽ không thể nhập tâm vào câu chuyện nếu họ không hiểu chuyện gì đang diễn ra ở đâu, khi nào. Thế nhưng nếu bạn ưu tiên việc thiết lập và định hướng không gian của cảnh trong quy trình làm việc, điều này hoàn toàn có thể tránh được

Thực tiễn:

JOHN WICK – PART 2

Về tổng quan, John Wick thuộc hàng siêu phẩm trong việc trong việc miêu tả và bảo toàn về vị trí. Chúng ta sẽ xem thử cảnh đối kháng đầu tiên trong phim nhé: Từ cảnh quay rộng ở 0:07, Evan Schiff (người dựng) đã cho chúng ta thấy khung cảnh gara taxi – nơi cảnh hành động diễn ra.

Từ đây, không có đoạn cắt nào khiến chúng ta mất phương hướng về vị trí của Wick trong không gian hay vị trí đối thủ xông tới. Mội minh chứng cho việc Schiff xử lý tốt về bảo toàn không gian ở đoạn 0:20 khi chúng ta nghe thấy tiếng bánh xe rít lên từ 1 chiếc xe đang lao tới Wick. Khán giả hoàn toàn biết rõ chiếc xe sẽ phi tới từ đâu vì họ đã hiểu rõ về không gian của cảnh:

Đôi khi chúng ta phải hy sinh việc bảo toàn không gian để nhường chỗ cho trình tự diễn biến phim. Ở 0:58 chúng ta có cảnh cận của Wick và 1 cảnh cắt chiếc taxi phóng ngược lại 1 cách bất ngờ. Ngay lập tức sau đó, Schiff chuyển lại hướng cũ để người xem có thể định hướng lại

Điều này rất quan trọng bởi nó không chỉ giúp khán giả hiểu được nội dung mà còn đưa được đầy đủ về không gian cuộc chiến. Người xem sẽ không cảm thấy bối rối về phần không gian và tập trung nhiều vào cảnh hành động hơn.


4. Mỗi đoạn phim là một câu truyện

Những cảnh hành động gây được ấn tượng không chỉ có những chuỗi trao đổi chiêu thức giữa các nhân vật. Cảnh tốt nhất là cảnh xây dựng – hoàn thiện tổng quan một bộ phim. Tuyệt hơn cả là những mẩu truyện nhỏ ĐỘC LẬP với đủ cả 3 phần mở – thân – kết mà dù bạn có tách riêng ra khỏi tổng thể phim mà vẫn hợp lý. Và tất nhiên những câu chuyện nhỏ giúp thúc đẩy quá trình của câu truyện tổng thể.

Kỹ thuật sử dụng trong câu truyện nhỏ – bỏ qua những đoạn cắt thừa thãi không giúp thúc đẩy quá trình của câu truyện

Người dựng không phải là người sắp xếp dữ liệu, người dựng là một người kể truyện. Chính vì thế, mỗi cảnh quay trong hành động đều phải được cân nhắc liệu nó có thể mở rộng thêm về câu chuyện không. Bởi theo cách kể này, câu truyện nhỏ giúp cảnh hành động trở nên ý nghĩa và giàu cảm xúc hơn. Cảnh hành động giúp thỏa mãn con mắt của người xem, nhưng đồng thời nó cũng phải mang ý nghĩa của câu truyện.

Thực tiễn:

Wonder Woman

*a.k.a Người phụ nữ thắc mắc*

Hãy coi đây là cảnh bắt đầu nhé! WW cần di chuyển từ điểm A tới điểm B (quảng trường thành phố) để đạt được mục đích riêng. Vật cản đầu tiên trong chặng đường của câu truyện nhỏ này – lính Nazi. Vậy nên trong mỗi nhát cắt người dựng đều giúp câu truyện phát triển thêm. Người xem có thể thấy hầu hết trong quá trình đều là cảnh WW hạ gục lính Nazi hoặc đang trong quá trình hạ gục những kẻ dám cản đường cô ấy.

Điều tương tự đối với phần giữa của câu truyện nhỏ (sau khi đập hết tất cả mọi người rã bã và đến điểm B) và cảnh cuối (hạ gục xạ thủ). Tất cả đều được bắt đầu bằng cảnh cô đang phi tới kẻ địch.

Dù chỉ kéo dài trong 4 phút nhưng có rất nhiều hành động diễn ra và tất cả đều nhằm phục vụ cho câu truyện nhỏ. Đó là lý do khiến khán giả cảm thấy thỏa mãn bởi họ không chỉ được trải nghiệm cảnh hành động, họ được xem nguyên 1 bộ phim nhỏ.

Quick fun: tại sao WW phải đỡ đạn trong khi cơ thể cổ hoàn toàn chống đạn?


5. Toàn cảnh hành động trong 1 lần quay

Một trong những vấn đều mà phim hành động hiện đại – cảnh quá vụn và “giả trân” tới mức khó hiểu. Từ cảnh với động tác máy rung lắc của người quay, kết hợp thêm việc chỉnh sửa quá mức của người dựng ( cắt quá nhanh quá nguy hiểm ) thực sự gây ra sự khó hiểu cho người xem. Điều này đặt ra câu hỏi: có cảnh hành động làm quái gì khi bạn không thể nhìn thấy hành động… và thậm chí mất hàng tháng để làm ra cảnh đó?

Tất nhiên vấn đề không nằm ở việc cắt quá vội. Ở vấn đề phía trên chúng ta đã bàn luận về việc cắt giữa hành động và dẫn đến việc cắt vội. Thế nhưng điều mà những bộ phim có cảnh hành động xuất sắc đều làm (kể cả những ví dụ trong bài viết) – để cảnh hành động diễn ra tự nhiên trong 1 cảnh quay mà không có sự can thiệp của người dựng .

Một ví dụ điển hình đối lập với điều nên làm nói trên và thường xuyên bị đem lên tế – Taken 3 – cảnh hành động của Liam Neeson nhảy qua rào chắn. 14 nhát cắt cho 1 hành động nhảy qua rào. Vâng chính xác ạ – 14 cho 6 giây. Nếu bạn có thể đảm bảo mỗi cảnh quay là 1 hành động hoàn chỉnh, bạn sẽ được khán giả đánh giá cao hơn cảnh này:

< Bạn có 40 góc máy đẹp không có nghĩa bạn phải lấy tất cả cảnh của 40 máy >

Thực tiễn:

Atomic Blonde

Cảnh đối kháng tại căn hộ trong bộ phim được minh họa cho việc giữ giá trị nguyên bản của hành động. Ví dụ từ 0:50 khi Lorraine (Charlize Theron) áp đảo với 2 cảnh sát Đức

Chỉ trong vài giây nhưng chúng ta có thể thấy 3 hành động được diễn tả toàn bộ:

  1. Lorraine chĩa súng của cảnh sát 1 để đe dọa cảnh sát 2
  2. Sử dụng dây thừng để tước súng cảnh sát 2
  3. Sử dụng dây thừng để tước súng người còn lại

Cảnh hành động diễn ra độc lập cho chúng ta thấy Lorraine ngầu lòi thế nào. Và đó là cách mà cảnh hành động hay được tạo ra.

Người dựng Elísabet Ronaldsdóttir cho khán giả thấy Lorraine hạ gục các viên cảnh sát rồi nhảy xuống từ ban công (1:38). Cảnh nhảy được cắt đan xen nhưng vẫn cho thấy 3 cảnh hành động hoàn thiện

  1. Nhảy khỏi ban công
  2. Dây kéo giật Lorraine vào tầng dưới
  3. Hạ cánh “nhẹ nhàng”. Trao nụ hôn cho cánh cửa


TỔNG KẾT

Trong bài viết đã có 5 kỹ thuật được nhắc đến. Điều quan trọng nhất trong số đó? Chúng tạo cho khán giả hiệu ứng nhập vai, hòa mình vào cùng nhịp thở của nhân vật. Khiến họ tin vào những thứ không thể tin nổi, biến “Giả trân” thành chân thực. Với mỗi kỹ thuật bạn áp dụng được sẽ là một bước tiến lớn giúp bản thân đi xa hơn trong sự nghiệp, giúp nhắc nhở khán giả – tại sao họ chọn phim của bạn


Biên dịch: Long log

Chịu trách nhiêm biên tập: VEJOBS

Nguồn: blog.frame.io

Chúng tôi tôn trọng kiến thức, bạn có thể mang đi bất cứ đâu, nhưng xin ghi rõ nguồn và tôn trọng chúng tôi

Chân thành cảm ơn, và sự chia sẻ !!!


Tìm hiểu thêm về khóa học dựng phim căn bản

Liên hệ ngay:

https://www.facebook.com/groups/Vejobs/

https://www.facebook.com/dungphimm

☎️ Hotline: 0966119981 (A.Cường)

🏠 Địa chỉ lớp học: Số 179 , Ngách 2, Ngõ 192 Kim Mã – Ba Đình – Hà Nội.

#khóahọcvideo #videoeditor #video

Leave a comment